در پروژه‌های ویپ، از راه‌اندازی مرکز تلفن ایزابل با ۲۵ داخلی و ۲ خط شهری SIP برای شرکت کارزان نوآوران هنر و معماری تا شبکه‌های صنعتی بزرگ‌تر، یکی از پرتکرارترین شکایت‌ها این است: «تلفن‌ها قطع‌و‌وصل می‌شوند». پشت همین یک جمله، چند مشکل کاملاً متفاوت پنهان است. این مقاله روالی را توضیح می‌دهد که برای پیدا کردن علت دنبال می‌کنم؛ از دقیق کردن علامت تا لایهٔ فیزیکی، مرکز تلفن و NAT.
قدم اول: علامت را دقیق کنید
پیش از هر تغییری، از کاربران بپرسید دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد. هر علامت معمولاً به یک بخش اشاره می‌کند:
- تماس همیشه بعد از حدود ۳۰ ثانیه قطع می‌شود: معمولاً پیام تأیید SIP به مقصد نرسیده؛ اغلب به خاطر NAT یا SIP ALG روتر.
- صدای یک‌طرفه یا بدون صدا: بسته‌های صدا (RTP) در یک جهت راه ندارند؛ تقریباً همیشه NAT یا فایروال.
- گوشی هر چند دقیقه از حالت رجیستر خارج می‌شود: فاصلهٔ رجیستر از زمان نگهداری NAT در روتر بیشتر است، یا آدرس IP گوشی عوض می‌شود.
- همهٔ گوشی‌های یک طبقه یا یک سوئیچ با هم قطع می‌شوند: مشکل از سوئیچ، برق PoE، لوپ شبکه یا برق رک است، نه مرکز تلفن.
- صدا بریده‌بریده است ولی تماس قطع نمی‌شود: تأخیر و از دست رفتن بسته؛ معمولاً پهنای باند یا نبود QoS.
یادداشت کنید کدام داخلی‌ها، چه ساعتی و در تماس داخلی یا شهری مشکل دارند. اگر فقط تماس‌های شهری قطع می‌شوند، سراغ ترانک بروید؛ اگر تماس بین دو داخلی هم قطع می‌شود، مشکل داخل شبکهٔ خودتان است.
قدم دوم: کابل، پورت و PoE
بیشتر قطعی‌هایی که «گروهی» رخ می‌دهند، فیزیکی‌اند:
- خطاهای پورت سوئیچ را ببینید؛ روی سوئیچ سیسکو با
show interfaces counters errors. خطای CRC زیاد یعنی کابل، کانکتور یا پچ‌کورد مشکل دارد. - بودجهٔ برق PoE سوئیچ را بررسی کنید؛ روی سیسکو با
show power inline. اگر توان مصرفی گوشی‌ها به سقف نزدیک است، اضافه شدن یک دوربین یا اکسس‌پوینت می‌تواند گوشی‌ها را خاموش و روشن کند. - اگر گوشی‌ها هم‌زمان ری‌استارت می‌شوند، برق سوئیچ و UPS رک را هم ببینید.
قدم سوم: VLAN، DHCP و آدرس IP
- گوشی‌ها بهتر است در VLAN جدای صدا باشند تا ترافیک کامپیوترها رویشان اثر نگذارد.
- استخر DHCP را بررسی کنید: اگر آدرس‌ها تمام شود یا زمان اجاره خیلی کوتاه باشد، گوشی آدرس جدید می‌گیرد و رجیستر از دست می‌رود.
- تداخل IP را رد کنید؛ دو دستگاه با یک آدرس، دقیقاً همین قطع‌و‌وصل نامنظم را می‌سازند.
قدم چهارم: وضعیت رجیستر در مرکز تلفن
روی سرور ایزابل (Asterisk) ببینید داخلی‌ها چه وضعیتی دارند. بسته به درایور SIP:
asterisk -rx "sip show peers"
asterisk -rx "pjsip show endpoints"داخلی‌ای که مدام بین OK و UNREACHABLE می‌رود، یا تأخیر پاسخش بالاست، نشان می‌دهد مسیر شبکه تا آن گوشی پایدار نیست. اگر همهٔ داخلی‌ها سالم‌اند و فقط ترانک قطع می‌شود، مشکل در اتصال به سرویس‌دهنده است.
قدم پنجم: ردگیری تماس با sngrep
ابزار sngrep روی سرور مرکز تلفن، پیام‌های SIP هر تماس را به‌صورت نمودار نشان می‌دهد. یک تماس مشکل‌دار را بگیرید و ببینید:
- آیا پیام
ACKبعد از200 OKمی‌رسد؟ نرسیدنش همان قطع شدن بعد از ۳۰ ثانیه است. - چه کسی
BYEمی‌فرستد؛ گوشی، مرکز تلفن یا سرویس‌دهنده؟ - آدرس‌های داخل پیام SIP، آدرس واقعی و قابل دسترس هستند یا آدرس داخلی شبکه؟
قدم ششم: NAT، SIP ALG و پورت‌های صدا
اگر گوشی، ترانک یا شعبه از پشت روتر وصل می‌شود، این‌ها را بررسی کنید:
- SIP ALG را خاموش کنید. این قابلیت روتر بسته‌های SIP را دستکاری می‌کند و اغلب بیشتر از آن‌که کمک کند، خراب می‌کند. در میکروتیک:
/ip firewall service-port set sip disabled=yes- در تنظیمات SIP ایزابل، آدرس عمومی و شبکه‌های داخلی را درست وارد کنید تا مرکز تلفن بداند پشت NAT است.
- محدودهٔ پورت‌های صدا (RTP، به‌طور پیش‌فرض ۱۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ در Asterisk) را در فایروال باز کنید؛ فقط برای آدرس‌هایی که لازم است.
- برای گوشی‌های بیرون از سازمان، به‌جای باز کردن پورت SIP روی اینترنت، از VPN استفاده کنید.
قدم هفتم: کیفیت صدا و QoS
هر تماس با کدک G.711 حدود ۸۷ کیلوبیت بر ثانیه در هر جهت پهنای باند می‌خواهد. روی لینک‌های بین شعب یا اینترنت شلوغ:
- برای بسته‌های صدا اولویت (QoS با علامت DSCP EF) تعریف کنید.
- اگر پهنای باند کم است، کدک کم‌مصرف‌تر را برای ترانک بین شعب در نظر بگیرید.
چک‌لیست کوتاه
- علامت دقیق: کدام داخلی‌ها، چه ساعتی، تماس داخلی یا شهری
- خطای پورت، کابل و بودجهٔ PoE
- VLAN صدا، DHCP و تداخل IP
- وضعیت رجیستر داخلی‌ها و ترانک در ایزابل
- ردگیری یک تماس با sngrep
- SIP ALG، تنظیمات NAT و پورت‌های RTP
- QoS و پهنای باند
این روال را به ترتیب جلو ببرید؛ عوض کردن هم‌زمان چند تنظیم، علت واقعی را پنهان می‌کند. برای اتصال مراکز تلفن شعب، مقالهٔ ترانک بین دو سرور ایزابل و برای NAT در میکروتیک، مقالهٔ انواع NAT در میکروتیک را ببینید. اگر مرکز تلفن شما مشکلی دارد که با این روال پیدا نشد، از صفحهٔ VoIP و ارتباطات سازمانی درخواست بررسی بدهید.
عکس: -stk، با مجوز CC BY-SA 4.0، از ویکی‌مدیا کامنز؛ برش داده شده.
