VoIP projelerinde, Karzan Novavaran Honar va Memari için kurulan 25 dahili ve 2 SIP hatlı Issabel santralinden daha büyük endüstriyel ağlara kadar en sık duyulan şikâyetlerden biri şudur: “telefonlar kopup duruyor”. Bu tek cümlenin arkasında birbirinden çok farklı sorunlar saklıdır. Bu makale, belirtiyi netleştirmekten fiziksel katmana, santrale ve NAT’a kadar nedeni bulmak için izlediğim yöntemi anlatıyor.
1. adım: belirtiyi netleştirin
Bir şeyi değiştirmeden önce kullanıcılara tam olarak ne olduğunu sorun. Her belirti genellikle bir alanı işaret eder:
- Çağrı hep yaklaşık 30 saniye sonra düşüyor: bir SIP onayı hedefe ulaşmıyor; çoğunlukla NAT ya da yönlendiricinin SIP ALG özelliği yüzünden.
- Tek yönlü ses ya da hiç ses yok: ses paketleri (RTP) bir yönde geçemiyor; neredeyse her zaman NAT ya da güvenlik duvarı.
- Telefon birkaç dakikada bir kaydı kaybediyor: kayıt aralığı yönlendiricinin NAT zaman aşımından uzun ya da telefonun IP adresi değişiyor.
- Bir kattaki ya da bir anahtardaki tüm telefonlar birlikte düşüyor: sorun santralde değil; anahtarda, PoE gücünde, ağ döngüsünde ya da kabin elektriğinde.
- Ses kesik kesik ama çağrı düşmüyor: gecikme ve paket kaybı; genellikle bant genişliği ya da QoS eksikliği.
Hangi dahililerin, hangi saatte, iç ya da dış çağrılarda sorun yaşadığını not edin. Yalnızca dış çağrılar düşüyorsa trunk’a bakın; iki dahili arasındaki çağrılar da düşüyorsa sorun kendi ağınızdadır.
2. adım: kablo, port ve PoE
Grup halinde yaşanan sorunların çoğu fizikseldir:
- Anahtar portu hatalarına bakın; Cisco anahtarda
show interfaces counters errorsile. Çok sayıda CRC hatası kablo, konnektör ya da patch kablo sorunudur. - Anahtarın PoE güç bütçesini kontrol edin; Cisco’da
show power inlineile. Telefonlar sınıra yakın güç çekiyorsa bir kamera ya da erişim noktası eklemek telefonları yeniden başlatabilir. - Telefonlar aynı anda yeniden başlıyorsa anahtar elektriğine ve kabin UPS’ine de bakın.
3. adım: VLAN, DHCP ve IP adresleri
- Bilgisayar trafiği etkilemesin diye telefonları ayrı bir ses VLAN’ında tutmak daha iyidir.
- DHCP havuzunu kontrol edin: adresler biterse ya da kira süresi çok kısaysa telefon yeni adres alır ve kaydı düşer.
- IP çakışmasını eleyin; aynı adresli iki cihaz tam da bu düzensiz kopmalara yol açar.
4. adım: santralde kayıt durumu
Issabel (Asterisk) sunucusunda dahililerin durumunu kontrol edin. SIP sürücüsüne göre:
asterisk -rx "sip show peers"
asterisk -rx "pjsip show endpoints"Sürekli OK ile UNREACHABLE arasında gidip gelen ya da geç yanıt veren bir dahili, o telefona giden ağ yolunun kararsız olduğunu gösterir. Tüm dahililer sağlamsa ve yalnızca trunk düşüyorsa sorun servis sağlayıcıyla bağlantıdadır.
5. adım: çağrıyı sngrep ile izleyin
Santral sunucusundaki sngrep aracı her çağrının SIP mesajlarını diyagram olarak gösterir. Sorunlu bir çağrıyı yakalayın ve kontrol edin:
200 OK’tan sonraACKgeliyor mu? Gelmemesi tam da 30 saniye sonraki düşmedir.BYE’ı kim gönderiyor: telefon, santral ya da servis sağlayıcı?- SIP mesajlarındaki adresler gerçek ve erişilebilir mi, yoksa iç ağ adresleri mi?
6. adım: NAT, SIP ALG ve ses portları
Telefon, trunk ya da şube bir yönlendiricinin arkasından bağlanıyorsa şunlara bakın:
- SIP ALG’yi kapatın. SIP paketlerini değiştirir ve genellikle düzelttiğinden fazlasını bozar. MikroTik’te:
/ip firewall service-port set sip disabled=yes- Issabel’ın SIP ayarlarında genel adresi ve iç ağları doğru girin; santral NAT arkasında olduğunu bilsin.
- Ses port aralığını (RTP, Asterisk’te varsayılan 10000–20000) güvenlik duvarında yalnızca gereken adresler için açın.
- Ofis dışındaki telefonlar için SIP portunu internete açmak yerine VPN kullanın.
7. adım: ses kalitesi ve QoS
G.711 kodekiyle her çağrı her yönde yaklaşık 87 kbps bant genişliği ister. Şubeler arası ya da internet bağlantısı yoğunsa:
- Ses paketlerine öncelik verin (DSCP EF işaretli QoS).
- Bant genişliği düşükse şubeler arası trunk için daha hafif bir kodek düşünün.
Kısa kontrol listesi
- Net belirti: hangi dahililer, hangi saat, iç ya da dış çağrı
- Port hataları, kablolama ve PoE bütçesi
- Ses VLAN’ı, DHCP ve IP çakışmaları
- Issabel’da dahili ve trunk kayıt durumu
- sngrep ile bir çağrıyı izleme
- SIP ALG, NAT ayarları ve RTP portları
- QoS ve bant genişliği
Bu adımları sırayla izleyin; birkaç ayarı aynı anda değiştirmek gerçek nedeni gizler. Şube santrallerini bağlamak için iki Issabel sunucusu arasında trunk, MikroTik’te NAT için MikroTik’te NAT türleri makalelerine bakın. Santralinizde bu yöntemle bulunamayan bir sorun varsa VoIP ve kurumsal iletişim hizmetinden inceleme isteyin.
Fotoğraf: -stk, CC BY-SA 4.0 lisansıyla, Wikimedia Commons üzerinden; kırpılmıştır.
