کلاد یا رایانش ابری (Cloud Computing) یعنی به جای این‌که سرور بخرید، در اتاق سرور نگه دارید و خودتان برق، خنک‌کننده و نگهداری‌اش را تأمین کنید، همان منابع را از طریق اینترنت اجاره کنید و فقط به اندازهٔ مصرف پول بدهید. سرورها در مراکز دادهٔ شرکت ارائه‌دهنده قرار دارند و شما از هر جا به آن‌ها وصل می‌شوید.
کلاد چه مشکلی را حل می‌کند؟
- هزینهٔ اولیه: لازم نیست برای خرید سرور و تجهیزات، یک‌جا سرمایه‌گذاری کنید.
- مقیاس‌پذیری: اگر فردا به دو برابر منابع نیاز داشتید، در چند دقیقه اضافه می‌شود و اگر لازم نبود، کم می‌کنید.
- دسترسی از همه‌جا: دفتر مرکزی، شعبه‌ها و کارکنان دورکار به یک سرویس مشترک وصل می‌شوند.
- پایداری: مراکز دادهٔ بزرگ برق، اینترنت و سخت‌افزار پشتیبان دارند؛ چیزی که فراهم کردنش در یک شرکت کوچک گران است.
سه مدل اصلی خدمات ابری
- IaaS (زیرساخت به‌عنوان سرویس): ماشین مجازی، شبکه و فضای ذخیره‌سازی اجاره می‌کنید و سیستم‌عامل و نرم‌افزار با خودتان است. مثال: یک سرور مجازی ویندوز یا لینوکس.
- PaaS (پلتفرم به‌عنوان سرویس): محیط آمادهٔ اجرای برنامه را تحویل می‌گیرید و درگیر سیستم‌عامل و به‌روزرسانی آن نمی‌شوید. مثال: پایگاه دادهٔ مدیریت‌شده.
- SaaS (نرم‌افزار به‌عنوان سرویس): خود نرم‌افزار را از مرورگر استفاده می‌کنید. مثال: Microsoft 365 و Google Workspace.
از نظر محل استقرار هم سه حالت وجود دارد: کلاد عمومی (منابع مشترک ارائه‌دهنده)، کلاد خصوصی (زیرساخت اختصاصی سازمان، معمولاً با مجازی‌سازی روی سرورهای خودتان) و کلاد ترکیبی که بخشی از سرویس‌ها داخل سازمان می‌ماند و بخشی به کلاد عمومی می‌رود.
برترین ارائه‌دهندگان خدمات کلاد در دنیا
۱. Amazon Web Services (AWS)
AWS قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین ارائه‌دهندهٔ کلاد است و حدود یک‌سوم بازار زیرساخت ابری دنیا را در اختیار دارد. بیش از ۲۰۰ سرویس دارد؛ از ماشین مجازی (EC2) و ذخیره‌سازی (S3) تا پایگاه داده و هوش مصنوعی. نقطهٔ قوتش تنوع سرویس‌ها و پوشش جهانی است و نقطهٔ ضعفش پیچیدگی قیمت‌گذاری.
۲. Microsoft Azure
Azure دومین ارائه‌دهندهٔ بزرگ است و برای سازمان‌هایی که از ویندوز سرور، Active Directory و Microsoft 365 استفاده می‌کنند انتخاب طبیعی است؛ چون با همان ابزارها یکپارچه می‌شود و کلاد ترکیبی را ساده می‌کند.
۳. Google Cloud
Google Cloud سومین بازیگر بزرگ است و در تحلیل داده، هوش مصنوعی و Kubernetes (که خود گوگل آن را ساخته) قوی است. برای تیم‌های نرم‌افزاری و پروژه‌های داده‌محور گزینهٔ محبوبی است.
۴. Alibaba Cloud
بزرگ‌ترین ارائه‌دهندهٔ کلاد در چین و از بازیگران اصلی آسیا. برای کسب‌وکارهایی که با بازار شرق آسیا کار می‌کنند اهمیت دارد.
۵. Oracle Cloud و IBM Cloud
Oracle Cloud برای سازمان‌هایی که پایگاه دادهٔ Oracle دارند مناسب است و IBM Cloud روی کلاد ترکیبی و صنایع بزرگ تمرکز دارد.
ارائه‌دهندگان کوچک‌تر
برای پروژه‌های کوچک، سرور مجازی ساده از شرکت‌هایی مثل Hetzner و DigitalOcean ارزان‌تر و ساده‌تر است. در ایران هم ارائه‌دهندگان داخلی، سرور ابری با پرداخت ریالی و مرکز دادهٔ داخل کشور عرضه می‌کنند که برای سرویس‌های داخلی گزینهٔ عملی‌تری است.
کدام را انتخاب کنیم؟
- اگر زیرساخت شما مایکروسافتی است: Azure.
- اگر تنوع سرویس و پوشش جهانی مهم است: AWS.
- اگر کار اصلی داده و هوش مصنوعی است: Google Cloud.
- اگر فقط یک یا چند سرور مجازی ساده لازم دارید: ارائه‌دهندگان کوچک‌تر یا داخلی.
برای کاربران ایرانی، تحریم‌ها و روش پرداخت هم بخشی از تصمیم است؛ پیش از انتقال سرویس‌ها، دسترسی پایدار و راه پرداخت را بررسی کنید.
آیا همه‌چیز را باید به کلاد برد؟
نه. کلاد برای بار کاری متغیر، سرویس‌هایی که باید از همه‌جا در دسترس باشند و پشتیبان‌گیری بیرون از سازمان عالی است. اما برای بار کاری ثابت و سنگین، سرور داخلی در بلندمدت ممکن است ارزان‌تر باشد. بسیاری از سازمان‌ها ترکیبی کار می‌کنند: سرویس‌های اصلی روی سرورهای خودشان و پشتیبان‌ها یا سرویس‌های عمومی روی کلاد.
سه نکته را فراموش نکنید:
- هزینه را پایش کنید: منابعی که روشن می‌مانند، حتی بدون استفاده، هزینه دارند. هشدار هزینه تنظیم کنید.
- امنیت با شماست: ارائه‌دهنده از مرکز داده محافظت می‌کند، اما تنظیم دسترسی‌ها، رمزها و فایروال مسئولیت خودتان است.
- اتصال امن: شبکهٔ داخلی را با VPN به کلاد وصل کنید، نه با باز کردن پورت‌ها روی اینترنت.
جمع‌بندی
کلاد یعنی اجارهٔ منابع رایانشی به اندازهٔ نیاز. AWS، Azure و Google Cloud سه بازیگر اصلی دنیا هستند و هر کدام در حوزه‌ای قوی‌ترند. انتخاب درست به زیرساخت فعلی، نوع بار کاری و بودجهٔ شما بستگی دارد. اگر برای انتقال سرویس‌ها به کلاد یا طراحی کلاد ترکیبی مشاوره می‌خواهید، صفحهٔ راه‌اندازی کلاد AWS و Azure را ببینید.
