کلاهبرداری با صدای جعلی و دیپ‌فیک؛ وقتی صدای فرزندتان پشت تلفن واقعی نیست

تلفن زنگ می‌زند. صدای فرزندتان است، با گریه: «تصادف کردم، همین الان پول لازم دارم، به کسی نگو.» صدا دقیقاً صدای خود اوست. ولی شاید او نباشد.

کلاهبرداری با صدای جعلی یکی از سریع‌ترین روش‌های کلاهبرداری در سال‌های اخیر است. کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) از چند سال پیش دربارهٔ آن هشدار داده و با ارزان‌تر شدن ابزارهای هوش مصنوعی، این روش در همه‌جای دنیا رایج‌تر شده است.

این کلاهبرداری چطور کار می‌کند؟

1. جمع کردن صدا: چند ثانیه صدای یک نفر کافی است؛ از ویدیوی اینستاگرام، استوری، پیام صوتی یا حتی یک تماس کوتاه با جواب «الو، بفرمایید».
2. شبیه‌سازی صدا: با ابزارهای هوش مصنوعی، صدایی ساخته می‌شود که هر جمله‌ای را با لحن همان فرد می‌گوید.
3. تماس اضطراری: کلاهبردار با این صدا به خانواده، دوستان یا همکاران زنگ می‌زند و با داستانی فوری پول یا اطلاعات می‌خواهد: تصادف، بازداشت، گروگان‌گیری یا «مدیرعامل فوراً واریز می‌خواهد».

همین روش با ویدیوی دیپ‌فیک هم انجام می‌شود: تماس تصویری با چهره و صدای جعلی یک مدیر یا یکی از اعضای خانواده.

نشانه‌های تماس جعلی

• فوریت شدید: «همین الان»، «وقت نداریم».
• درخواست پنهان‌کاری: «به بابا نگو»، «به کسی چیزی نگو».
• روش پرداخت غیرعادی: کارت به کارت به حساب ناشناس، رمزارز یا کارت هدیه.
• شمارهٔ ناشناس یا مخفی، یا بهانه‌ای مثل «گوشی‌ام شکسته، با گوشی دوستم زنگ زدم».
• جواب ندادن به سؤال‌های شخصی یا عوض کردن موضوع.
• در ویدیو: حرکت غیرطبیعی لب و پلک، تار شدن اطراف صورت و تأخیر بین صدا و تصویر.

هفت راه محافظت

1. رمز خانوادگی بگذارید. یک کلمهٔ رمز که فقط اعضای خانواده می‌دانند و در شرایط اضطراری پرسیده می‌شود.
2. قطع کنید و خودتان زنگ بزنید. تماس را قطع کنید و با شمارهٔ همیشگی همان فرد تماس بگیرید.
3. سؤال شخصی بپرسید؛ چیزی که در شبکه‌های اجتماعی پیدا نمی‌شود.
4. عجله نکنید. هیچ موقعیت واقعی‌ای نیست که چند دقیقه صبر برای تأیید، آن را بدتر کند.
5. صدا و ویدیوی عمومی‌تان را کم کنید. صفحه‌های شخصی را خصوصی کنید، مخصوصاً برای بچه‌ها و سالمندان.
6. به سالمندان خانواده آموزش بدهید. آن‌ها بیشترین هدف این کلاهبرداری‌اند.
7. در شرکت قانون دوکاناله بگذارید: هیچ واریز یا تغییر حسابی فقط با یک تماس یا پیام انجام نشود و همیشه از راه دوم تأیید شود.

اگر قربانی شدید

• فوراً با بانک تماس بگیرید تا تراکنش پیگیری یا مسدود شود.
• در ایران به پلیس فتا گزارش دهید.
• به اطرافیان خبر بدهید، چون کلاهبردار ممکن است سراغ آن‌ها هم برود.

کلاهبرداری با هوش مصنوعی فقط یکی از خطرهای این فناوری است. برای این‌که اطلاعاتتان به دست کلاهبرداران نیفتد، راهنمای حریم خصوصی در چت‌بات‌ها را هم بخوانید.