Ani bir elektrik kesintisi sunucu için yalnızca “kapanmak” değildir: Veritabanı bozulabilir, RAID dizisi sorun yaşayabilir ve sanal makineler eksik dosyalarla açılabilir. Gerilim dalgalanmaları ve düşüşleri de zamanla güç kaynaklarını ve diskleri yıpratır. Ciddi bir arızanın maliyetiyle karşılaştırıldığında uygun bir UPS ve doğru elektrik tasarımı az bir harcamadır.
UPS türleri
- Offline (Standby): Normalde şebeke elektriği doğrudan cihaza gider, akü yalnızca kesintide devreye girer. Ucuzdur ve ofis bilgisayarları için yeterlidir, ama sunucular için uygun değildir.
- Line-Interactive: Küçük gerilim dalgalanmalarını düzeltir. Switch’ler, küçük kabinler ve küçük sunucu odaları için kabul edilebilir bir seçenektir.
- Online (Double Conversion): Elektrik her zaman doğrultucu ve evirici üzerinden geçer; çıkış tamamen temiz ve kararlıdır, kesinti anında hiç boşluk olmaz. Sunucular ve sunucu odası için doğru seçim budur; özellikle şebekenin çok dalgalandığı yerlerde.
UPS kapasitesinin hesaplanması
Watt ve VA
UPS kapasitesi VA ve watt (W) ile yazılır ve bu ikisi aynı değildir. Cihazların tüketimiyle karşılaştırılması gereken watt’tır. Günümüzün online UPS’lerinde güç faktörü genellikle 0,9 ile 1 arasındadır; kesin değeri cihazın teknik föyünden okuyun.
Hesaplama yöntemi
- Her cihazın gerçek tüketimini yazın: sunucular, switch’ler, güvenlik duvarı, NAS ve santral. Gerçek tüketimi güç kaynağının etiket değerinden değil, sunucunun iLO ya da iDRAC’ından veya teknik föyden okuyun.
- Toplamı hesaplayın.
- Gelecekteki büyüme için yaklaşık yüzde 20–30 ekleyin.
- UPS’i normal çalışmada kapasitesinin yüzde 100’ü değil, yaklaşık yüzde 60–70’i kullanılacak şekilde seçin.
Örnek: İki sunucu (her biri 400 W), iki switch (her biri 100 W) ile bir güvenlik duvarı ve NAS (toplam 150 W) 1.150 W eder. Yüzde 30 büyümeyle yaklaşık 1.500 W olur; 0,9 güç faktörlü (yaklaşık 2.700 W) 3 kVA bir online UPS bu yükü güvenli bir payla taşır.
Destek süresi (Backup Time)
Destek süresi akü kapasitesine ve yüke bağlıdır. Gerçek hedef genellikle sunucuların saatlerce aküyle çalışması değil, şudur:
- Kısa kesintiler sunucuları kapatmamalı.
- Uzun kesintide güvenli kapanış için yeterli süre olmalı ya da jeneratör devreye girmeli.
Çoğu kurum için gerçek yükte 10–20 dakika yeterlidir. Daha fazlası gerekiyorsa ek akü (Battery Pack) ya da jeneratör düşünün. Kesin süreyi üreticinin kendi yükünüze ait destek süresi tablosundan okuyun.
Güvenli ve otomatik kapanış
Otomatik kapanışı olmayan bir UPS, sunucuların kapanmasını yalnızca birkaç dakika geciktirir. Bunun için:
- UPS’i ağ kartı (SNMP kartı) ya da USB kablosuyla ağa veya bir sunucuya bağlayın.
- UPS yönetim yazılımını kurun; akü belirli bir seviyeye indiğinde sırayla kapatsın: önce sanal makineler, sonra sunucular, en son depolama (NAS ya da SAN).
- Sanal ortamda hipervizörün (VMware ESXi ya da Hyper-V) kapatılması sanal makineleri de düzgün kapatmalıdır; bu ayarı hipervizörde de kontrol edin.
- Bu senaryoyu mesai dışında bir kez test edin; test edilmeden gerçekten çalışıp çalışmadığı bilinmez.
Akü
- Yaygın UPS akülerinin ömrü genellikle 3–5 yıldır ve ısı bunu çok kısaltır.
- Oda sıcaklığını düşük tutun; akü sıcakta daha çabuk ölür.
- UPS’in otomatik akü testini açın ve uyarılarını e-postaya ya da izleme sistemine gönderin.
Sunucu odası elektriğinin birkaç ilkesi
- Uygun dirençte standart topraklama; topraklama olmadan UPS ve cihazlar dalgalanmalara ve yıldırıma karşı korunmaz.
- Sunucu odası için panodan ayrı bir hat çekin ve klima, ısıtıcı, mutfak gibi diğer yükleri bu hatta bağlamayın.
- Çift güç kaynaklı sunucularda her kaynağı ayrı bir elektrik yoluna (iki UPS ya da iki PDU) bağlayın.
- Sunucu odasının soğutmasını da düşünün; UPS sunucuları açık tutar, ama soğutma olmadan uzun kesintide oda ısınır.
- UPS durumunu izleme sisteminde görün; elektrik kesintisi, aküyle çalışma ve akü arızası hemen bildirilsin. Ağ izleme araçları karşılaştırması makalesine bakın.
Sunucu odası için normal çalışmada kapasitesinin yaklaşık üçte ikisi kullanılan bir online UPS, güvenli kapanış için yeterli destek süresi, test edilmiş otomatik kapanış, sağlıklı aküler ve standart topraklama, kararlı bir altyapının temelidir. Bunu Veeam ile doğru yedekleme ile birlikte planlayın; verilerin korunması için ikisi de gereklidir.
Makalenin üstündeki fotoğraf: Derrick Coetzee from Berkeley, CA, USA, CC0 lisansıyla, Wikimedia Commons üzerinden; kırpılmıştır.
