آدرس IP برای دستگاه‌های شبکه همان کاری را می‌کند که کد پستی برای خانه‌ها؛ بدون آن، بسته‌ها نمی‌دانند کجا بروند. ساب‌نتینگ هم بخشی از نتورک پلاس است که بیشتر از همه از آن می‌ترسند، ولی با یک جدول کوچک ساده می‌شود.
آدرس IPv4 از چه ساخته شده؟
آدرس IPv4، ۳۲ بیت است که به صورت چهار عدد ۰ تا ۲۵۵ نوشته می‌شود؛ مثلاً 192.168.10.25. هر آدرس دو بخش دارد:
- بخش شبکه (Network): نشان می‌دهد دستگاه در کدام شبکه است.
- بخش میزبان (Host): خود دستگاه را در آن شبکه مشخص می‌کند.
مرز این دو بخش را Subnet Mask تعیین می‌کند. ماسک 255.255.255.0 یعنی ۲۴ بیت اول مال شبکه است؛ به همین دلیل آن را کوتاه‌شده /24 می‌نویسند (نماد CIDR).
Gateway و DNS
- Default Gateway: آدرس روتری که بسته‌های مقصدِ بیرون از شبکه را به آن می‌دهید. اگر اشتباه باشد، شبکهٔ داخلی کار می‌کند ولی اینترنت نه.
- DNS: سروری که نام‌ها را به IP تبدیل می‌کند (در قسمت ۵ کامل توضیح داده‌ام).
IP خصوصی و عمومی
این سه محدوده برای شبکه‌های داخلی رزرو شده‌اند و در اینترنت مسیریابی نمی‌شوند:
| محدوده | ماسک پیش‌فرض | کاربرد رایج |
|---|---|---|
| 10.0.0.0 تا 10.255.255.255 | /8 | سازمان‌های بزرگ |
| 172.16.0.0 تا 172.31.255.255 | /12 | شبکه‌های متوسط |
| 192.168.0.0 تا 192.168.255.255 | /16 | خانه و دفتر کوچک |
دو آدرس خاص دیگر هم که زیاد می‌بینید:
127.0.0.1یا Loopback: خود دستگاه.169.254.x.xیا APIPA: کامپیوتر از DHCP آدرس نگرفته و خودش یک آدرس ساخته. اگر این را دیدید، مشکل از DHCP یا کابل است، نه اینترنت.
کلاس‌های IP؛ فقط برای امتحان
قبلاً آدرس‌ها را به کلاس A (تا 126)، B (128 تا 191) و C (192 تا 223) تقسیم می‌کردند. امروز با CIDR هر ماسکی ممکن است و کلاس‌ها فقط در سؤال‌های امتحان و اصطلاحات قدیمی باقی مانده‌اند.
ساب‌نتینگ با یک جدول
ساب‌نتینگ یعنی یک شبکهٔ بزرگ را به چند شبکهٔ کوچک‌تر تقسیم کنیم؛ مثلاً هر طبقه یا هر بخش یک شبکهٔ جدا داشته باشد. این جدول تقریباً همهٔ سؤال‌ها را جواب می‌دهد:
| CIDR | ماسک | تعداد آدرس | هاست قابل استفاده |
|---|---|---|---|
| /24 | 255.255.255.0 | ۲۵۶ | ۲۵۴ |
| /25 | 255.255.255.128 | ۱۲۸ | ۱۲۶ |
| /26 | 255.255.255.192 | ۶۴ | ۶۲ |
| /27 | 255.255.255.224 | ۳۲ | ۳۰ |
| /28 | 255.255.255.240 | ۱۶ | ۱۴ |
| /29 | 255.255.255.248 | ۸ | ۶ |
| /30 | 255.255.255.252 | ۴ | ۲ |
قانون ساده: هر بیت که به ماسک اضافه شود، تعداد آدرس‌ها نصف می‌شود. از هر زیرشبکه هم دو آدرس کم کنید: اولی آدرس خود شبکه (Network) است و آخری آدرس Broadcast.
یک مثال واقعی
شبکهٔ 192.168.10.0/24 را می‌خواهیم به چهار بخش برای اداری، مالی، دوربین‌ها و تلفن تقسیم کنیم. چهار بخش یعنی دو بیت بیشتر، پس /26 با ۶۴ آدرس در هر بخش:
| بخش | شبکه | محدودهٔ هاست | Broadcast |
|---|---|---|---|
| اداری | 192.168.10.0/26 | .1 تا .62 | .63 |
| مالی | 192.168.10.64/26 | .65 تا .126 | .127 |
| دوربین | 192.168.10.128/26 | .129 تا .190 | .191 |
| تلفن | 192.168.10.192/26 | .193 تا .254 | .255 |
نکتهٔ عملی: همیشه کمی جا برای رشد بگذارید. اگر الان ۵۰ دوربین دارید، /26 تا ۶۲ دوربین جا دارد؛ اگر قرار است تا آخر سال ۸۰ تا شود، از همین اول /25 بگیرید.
IPv6 در یک نگاه
IPv6، ۱۲۸ بیتی است و به شکل هگز نوشته می‌شود، مثل 2001:db8::1. در شبکه‌های داخلی ایران هنوز کم استفاده می‌شود، ولی در Network+ چند نکته‌اش را می‌پرسند: Broadcast ندارد، آدرس fe80:: همان Link-Local است و ::1 معادل Loopback است.
