دو سرویس هستند که کاربر هیچ‌وقت اسمشان را نمی‌شنود، مگر وقتی از کار بیفتند: DNS و DHCP. اگر DHCP خراب شود، کسی آدرس نمی‌گیرد؛ اگر DNS خراب شود، «اینترنت قطع است» در حالی که اینترنت وصل است.
DNS؛ دفترچه‌تلفن اینترنت
ما با نام‌ها کار می‌کنیم و کامپیوترها با IP. DNS این دو را به هم وصل می‌کند. وقتی behzadghodsi.ir را در مرورگر می‌زنید:
- کامپیوتر اول حافظهٔ خودش (DNS Cache) را نگاه می‌کند.
- اگر پیدا نکرد، از DNS Resolver می‌پرسد؛ همان آدرسی که در تنظیمات کارت شبکه است، مثلاً روتر یا سرور DNS سازمان.
- Resolver اگر جواب را نداشته باشد، از Root شروع می‌کند، بعد سراغ سرورهای پسوند
.irمی‌رود و آخر از سرور Authoritative خود دامنه جواب می‌گیرد. - جواب برای مدتی که TTL تعیین می‌کند ذخیره می‌شود تا دفعهٔ بعد سریع‌تر باشد.
DNS معمولاً روی پورت 53 UDP کار می‌کند و برای جواب‌های بزرگ و انتقال Zone از TCP 53 استفاده می‌کند.
رکوردهای مهم DNS
| رکورد | کاربرد |
|---|---|
| A | نام به IPv4 |
| AAAA | نام به IPv6 |
| CNAME | یک نام، اسم مستعار نام دیگر است |
| MX | سرور ایمیل دامنه |
| TXT | متن دلخواه؛ مثلاً SPF و تأیید مالکیت دامنه |
| NS | سرورهای DNS مسئول دامنه |
| PTR | IP به نام (Reverse DNS) |
عیب‌یابی DNS
nslookup behzadghodsi.ir
nslookup behzadghodsi.ir 8.8.8.8
ipconfig /flushdnsاگر دستور اول خطا داد ولی دومی جواب گرفت، DNS داخلی شما مشکل دارد. ipconfig /flushdns هم حافظهٔ DNS کامپیوتر را خالی می‌کند؛ بعد از عوض کردن رکوردها به کار می‌آید.
در شبکه‌های دارای اکتیو دایرکتوری، کامپیوترها باید DNS را از دامین کنترلر بگیرند، نه از اینترنت. اگر DNS کامپیوتر روی 8.8.8.8 باشد، به دامین وصل نمی‌شود.
DHCP؛ آدرس‌دهی خودکار
بدون DHCP باید روی تک‌تک دستگاه‌ها IP، ماسک، Gateway و DNS را دستی وارد کنید. DHCP این کار را با چهار پیام انجام می‌دهد که به آن DORA می‌گویند:
- Discover: کلاینت با Broadcast می‌پرسد: «کسی به من آدرس می‌دهد؟»
- Offer: سرور یک آدرس پیشنهاد می‌دهد.
- Request: کلاینت همان آدرس را درخواست می‌کند.
- Acknowledge: سرور تأیید می‌کند و آدرس برای مدت Lease مال کلاینت است.
DHCP روی UDP 67 (سرور) و UDP 68 (کلاینت) کار می‌کند.
چند اصطلاح که باید بدانید
- Scope: محدودهٔ آدرس‌هایی که سرور می‌دهد، مثلاً
.100تا.200. - Exclusion: آدرس‌هایی که نباید داده شوند؛ مثل آدرس سرورها و پرینترها.
- Reservation: یک آدرس ثابت برای یک MAC مشخص. برای پرینتر و دوربین بهتر از IP دستی است، چون مدیریتش یک‌جاست.
- DHCP Relay یا IP Helper: چون Discover یک Broadcast است و از روتر رد نمی‌شود، اگر سرور DHCP در VLAN دیگری باشد، روتر یا سوئیچ لایهٔ ۳ باید درخواست را به سرور برساند.
عیب‌یابی DHCP
ipconfig /release
ipconfig /renew
ipconfig /allاگر کامپیوتر آدرس 169.254.x.x گرفته، یعنی جوابی از DHCP نرسیده است. کابل، VLAN پورت سوئیچ و پر نبودن Scope را بررسی کنید. اگر کاربرها آدرس عجیبی از محدودهٔ دیگری می‌گیرند، احتمالاً کسی یک مودم یا روتر خانگی به شبکه وصل کرده که خودش DHCP دارد؛ قابلیت DHCP Snooping روی سوئیچ جلوی همین را می‌گیرد.
راه‌اندازی DHCP روی میکروتیک را جدا در مقالهٔ DHCP Server در میکروتیک نوشته‌ام.
