بیشتر سازمان‌ها نسخهٔ پشتیبان دارند؛ اما وقتی دیسک سرور می‌سوزد یا باج‌افزار فایل‌ها را رمز می‌کند، معلوم می‌شود پشتیبان یا ناقص بوده، یا روی همان سرور بوده، یا هیچ‌وقت بازیابی‌اش آزمایش نشده. این مقاله اصول پشتیبان‌گیری درست را با Veeam Backup & Replication مرور می‌کند؛ ابزاری که در پروژهٔ مرکز تصویربرداری گلرخ طب هم برای پشتیبان‌گیری خودکار استفاده شد.
Veeam چیست؟
Veeam Backup & Replication نرم‌افزار پشتیبان‌گیری از ماشین‌های مجازی (VMware vSphere و Hyper-V)، سرورهای فیزیکی و کامپیوترهاست. از کل ماشین مجازی پشتیبان می‌گیرد و می‌تواند یک ماشین کامل، یک فایل، یا یک ایمیل و پایگاه داده را جداگانه برگرداند. نسخهٔ رایگان (Community Edition) برای تعداد محدودی ماشین در دسترس است.
قانون ۳-۲-۱
- ۳ نسخه از داده‌ها: نسخهٔ اصلی و دو نسخهٔ پشتیبان.
- ۲ نوع رسانهٔ متفاوت: مثلاً دیسک‌های یک NAS و یک دیسک یا نوار جدا.
- ۱ نسخه بیرون از سازمان: در ساختمان دیگر یا روی کلاد؛ برای آتش‌سوزی، سرقت و حوادثی که کل محل را از بین می‌برد.
امروزه این قانون اغلب به ۳-۲-۱-۱-۰ گسترش پیدا کرده: یک نسخه تغییرناپذیر یا آفلاین (برای باج‌افزار) و صفر خطا در آزمون بازیابی.
اجزای اصلی یک طراحی Veeam
- Backup Server: سرور مدیریت Veeam.
- Proxy: ماشینی که داده را از سرور مجازی می‌خواند و پردازش می‌کند؛ در شبکه‌های کوچک همان Backup Server است.
- Repository: محل ذخیرهٔ نسخه‌ها؛ مثلاً یک NAS یا سرور با دیسک کافی. Repository نباید روی همان سروری باشد که از آن پشتیبان می‌گیرید.
طراحی Job پشتیبان‌گیری
- چه چیزی: ماشین‌های مجازی حیاتی (کنترلر دامین، سرور فایل، نرم‌افزار حسابداری یا HIS، مرکز تلفن).
- کِی: معمولاً هر شب، بیرون از ساعت کاری.
- چقدر نگه داریم (Retention): مثلاً ۱۴ نسخهٔ روزانه، به‌علاوهٔ نسخه‌های هفتگی و ماهانه برای مدت طولانی‌تر.
- Application-aware processing را برای سرورهایی مثل SQL Server و Active Directory روشن کنید تا نسخهٔ پشتیبان از نظر برنامه سالم باشد.
- رمزنگاری نسخه‌ها را فعال کنید، به‌خصوص نسخه‌ای که بیرون از سازمان نگه داشته می‌شود.
- Backup Copy Job بسازید تا یک نسخه خودکار به محل دوم (ساختمان دیگر یا کلاد) کپی شود.
محافظت در برابر باج‌افزار
باج‌افزارهای امروزی اول سراغ نسخه‌های پشتیبان می‌روند. چند اصل:
- Repository را عضو دامین نکنید و برایش حساب کاربری جدا با رمز قوی بسازید.
- از Repository تغییرناپذیر (Immutable)، مثلاً Hardened Linux Repository، یا یک نسخهٔ آفلاین استفاده کنید.
- دسترسی شبکه به Repository را با فایروال فقط به سرور Veeam محدود کنید.
- رمز کنسول Veeam را با احراز هویت دوعاملی محافظت کنید.
آزمون بازیابی؛ مهم‌ترین قدم
نسخهٔ پشتیبان فقط وقتی ارزش دارد که برگردد. حداقل هر سه ماه یک بار:
- یک ماشین مجازی کامل را در محیط جدا بازیابی کنید و بالا بیاورید.
- یک فایل و یک پایگاه داده را جداگانه برگردانید.
- زمان بازیابی را یادداشت کنید؛ اگر بازیابی کامل ۱۲ ساعت طول می‌کشد، مدیران باید از قبل بدانند.
قابلیت SureBackup در Veeam این آزمون را خودکار می‌کند: ماشین را از روی نسخهٔ پشتیبان در محیطی ایزوله بالا می‌آورد و سالم بودنش را بررسی می‌کند.
پایش
گزارش ایمیلی Jobها را فعال کنید و روزانه نگاه کنید. Jobی که بی‌صدا شکست می‌خورد، از نداشتن پشتیبان خطرناک‌تر است، چون حس امنیت کاذب می‌دهد. پایش Veeam را می‌شود به ابزار مانیتورینگ شبکه هم وصل کرد؛ مقالهٔ مقایسهٔ ابزارهای مانیتورینگ شبکه را ببینید.
پشتیبان‌گیری درست سه پایه دارد: قانون ۳-۲-۱، محافظت از خود نسخه‌های پشتیبان و آزمون منظم بازیابی. Veeam هر سه را برای محیط‌های مجازی ساده می‌کند. برای آشنایی با مجازی‌سازی، مقالهٔ سرور فیزیکی و مجازی‌سازی را بخوانید و
عکس بالای مقاله: Carl Lender from Sunrise, USA، با مجوز CC BY 2.0، از ویکی‌مدیا کامنز؛ برش داده شده.
