Yavaş ve kararsız ağların çoğunun ortak bir kökü vardır: Baştan tasarlanmamış, kullanıcı eklendikçe parça parça büyümüşlerdir. Her yeni kullanıcıda bir önceki switch’e bir switch daha bağlanmış ve birkaç yıl sonra kimsenin doğru haritasını bilmediği bir ağ kalmıştır. Üç katmanlı yapı, kurumsal ağ tasarımının standart yöntemidir; ağı öngörülebilir, büyütülebilir ve sorun gidermesi kolay hale getirir.
Üç katman ve her birinin rolü
Access (erişim) katmanı
Kullanıcıların ve cihazların ağa bağlandığı yer: bilgisayarlar, VoIP telefonlar, kameralar, erişim noktaları ve yazıcılar.
- Access switch’leri genellikle her katta ya da her salondadır.
- Telefon, kamera ve erişim noktaları için PoE bu katmanda gerekir.
- Her port kendi VLAN’ına alınır ve port güvenliği (Port Security ve BPDU Guard gibi) burada uygulanır.
Distribution (dağıtım) katmanı
Her binanın ya da her bölümün access switch’leri distribution katmanına bağlanır.
- VLAN’lar arası yönlendirme genellikle bu katmanda yapılır.
- Politikalar ve filtreler (ACL) ile bölümler arası trafik kontrolü bu katmandadır.
- Her access switch’in distribution’a iki bağlantıyla bağlanması tercih edilir.
Core (omurga) katmanı
Distribution switch’lerini ve veri merkezini birbirine bağlayan ağ omurgası.
- Tek görevi trafiği hızlı ve güvenilir şekilde iletmektir; Core’a filtreleme ve ek işlem koymayın.
- Yedekli olmalıdır; genellikle birinin arızasının ağı durdurmadığı iki core switch.
Daha küçük ağlar için iki katmanlı model
Küçük ve orta ölçekli kurumlarda core ve distribution katmanları genellikle tek bir switch çiftinde birleştirilir (collapsed core). Bu model, birkaç yüz kullanıcılı tek bir bina için yeterlidir ve maliyeti düşürür. Bina ya da distribution switch sayısı arttığında ayrı bir core mantıklı hale gelir.
VLAN ile trafik ayrımı
Tüm cihazların tek VLAN’da olduğu düz ağın (flat network) iki büyük sorunu vardır: fazla broadcast ve zayıf güvenlik; virüslü tek bir cihaz her şeye erişebilir. Basit ve pratik bir plan:
- Ofis kullanıcıları
- Sunucular
- VoIP telefonlar
- CCTV kameralar
- Çalışan Wi-Fi’ı ve misafir Wi-Fi’ı (birbirinden ayrı)
- Cihaz yönetimi (yalnızca ağ yöneticisi için)
Cisco switch’te VLAN ayarları Cisco switch’te VLAN ve VTP makalesinde.
Yedeklilik ve tek hata noktasını kaldırmak
- Her katmandan bir üst katmana EtherChannel ya da yönlendirmeyle iki bağlantı; bir kablonun kopması ağı durdurmasın.
- Core ya da collapsed core’da iki switch.
- Spanning Tree’yi bilinçli ayarlayın: Kök köprüyü (Root Bridge) switch’lerin rastgele seçimine bırakmayın, Core ya da Distribution’da kendiniz belirleyin.
- Ağ geçidi için HSRP ya da VRRP gibi yöntemler kullanın; bir switch’in arızası kullanıcıların ağ geçidini yok etmesin.
Örnek: çok binalı bir fabrika
- Ofis binasında iki core switch ve sunucularla veri merkezi.
- Her binada (üretim salonu, depo, ofis binası) Core’a fiber optikle bağlı bir distribution switch.
- Fiber çekmenin ekonomik olmadığı uzak binalar kablosuz bağlantıyla bağlanır. İki yöntemin karşılaştırması Fiber mi, kablosuz bağlantı mı makalesinde.
- Her salonda bilgisayarlar, telefonlar, kameralar ve erişim noktaları için PoE’li access switch’ler.
Böyle bir tasarımın gerçek örneğini çelik hammadde fabrikası vaka çalışmasında görün.
Dokümantasyon: tasarımın parçası, sonrası değil
Dokümante edilmemiş bir ağ, bir kişinin ayrılmasıyla fiilen kilitlenir. Asgari dokümantasyon:
- Mantıksal harita (VLAN’lar, adresleme, rotalar) ve fiziksel harita (kabinler, kablolar, portlar)
- IP adresleme ve VLAN tablosu
- Model, yazılım sürümü ve kurulum yeriyle ekipman listesi
- Tüm switch ve router’ların yapılandırma yedekleri
Sık yapılan tasarım hataları
- Bir üst katmana yıldız bağlantı yerine switch’leri art arda zincirlemek
- Tüm cihazları tek VLAN’da tutmak
- Tüm ağ için tek bağlantı ve tek switch; yani tek hata noktası
- Telefon ve kamera için yeterli PoE bütçesi olmayan access switch almak
- Kuruluma harita ve adresleme tablosu olmadan başlamak
Üç katmanlı yapı, her katmana belirli bir görev verir: bağlantı için Access, politika ve yönlendirme için Distribution, hızlı iletim için Core. Uygun VLAN’lar, üst katmanlarda yedeklilik ve eksiksiz dokümantasyonla ağ, kurum büyüdükçe yavaşlamaz ve sorun gidermesi kolay kalır.
Makalenin üstündeki fotoğraf: Parkis, CC BY-SA 3.0 lisansıyla, Wikimedia Commons üzerinden; kırpılmıştır.
