IP adresi paketi doğru cihaza ulaştırır ama her sunucuda onlarca hizmet çalışır. Paketin web sunucusuna mı yoksa e-posta hizmetine mi gideceği 4. katmanın işidir: TCP ve UDP protokolleri ve port numarası.
Port nedir?
Port, bir cihazdaki hizmeti belirleyen 0 ile 65535 arasında bir sayıdır. IP'yi binanın adresi sayarsanız port daire numarasıdır. IP ve portun birleşimine, örneğin 192.168.1.10:443, socket denir.
- 0–1023: Bilinen (well-known) portlar, örneğin 80 ve 443.
- 1024–49151: Yazılımlar için kayıtlı portlar, örneğin 3389.
- 49152 ve üstü: İstemcinin her bağlantı için aldığı geçici portlar.
TCP: güvenilir ve sıralı
TCP göndermeden önce bağlantı kurar. Bu, üç yönlü el sıkışma ile yapılır:
- İstemci SYN gönderir: "Bağlanmak istiyorum."
- Sunucu SYN-ACK ile cevap verir: "Tamam, sen de hazır mısın?"
- İstemci ACK gönderir ve bağlantı kurulur.
Ardından TCP veriyi numaralandırır, her parçanın alındığına dair onay alır ve kaybolanı yeniden gönderir. Bu yüzden web, e-posta, dosya aktarımı ve SSH, tek bir baytın bile kaybolmaması gereken yerlerde TCP üzerinde çalışır.
UDP: hızlı ve teklifsiz
UDP bağlantı kurmaz, onay da beklemez; sadece gönderir. Ek yükü daha azdır ve daha hızlıdır. Gecikmenin birkaç paket kaybından daha kötü olduğu işler için uygundur:
- Sesli ve görüntülü aramalar (RTP ile VoIP sesi)
- Tek bir kısa soru ve cevaptan oluşan DNS
- DHCP, canlı yayın ve çevrim içi oyunlar
VoIP görüşmesinde kaybolan bir paketi yeniden göndermenin faydası yoktur; sesin o anı çoktan geçmiştir.
| Özellik | TCP | UDP |
|---|---|---|
| Bağlantı | Bağlantı odaklı (el sıkışma) | Bağlantısız |
| Güvenilirlik | Onay ve yeniden gönderim | Yok |
| Sıra | Paketler sıralı ulaşır | Garanti yok |
| Hız ve ek yük | Daha yavaş, daha fazla ek yük | Daha hızlı, az ek yük |
| Örnek | HTTP, SSH, SMTP | DNS, DHCP, VoIP |
Ezberlemeniz gereken önemli portlar
| Port | Protokol | Kullanım |
|---|---|---|
| 20 ve 21 | TCP | FTP, dosya aktarımı |
| 22 | TCP | SSH ve SFTP, güvenli yönetim |
| 23 | TCP | Telnet, güvensiz yönetim; kullanmayın |
| 25 | TCP | SMTP, e-posta gönderme |
| 53 | UDP ve TCP | DNS |
| 67 ve 68 | UDP | DHCP |
| 69 | UDP | TFTP, örneğin VoIP telefonlarının yapılandırma dosyaları için |
| 80 | TCP | HTTP |
| 110 ve 143 | TCP | POP3 ve IMAP, e-posta alma |
| 123 | UDP | NTP, saat eşitleme |
| 161 ve 162 | UDP | SNMP, izleme |
| 389 ve 636 | TCP | LDAP ve LDAPS, Active Directory |
| 443 | TCP | HTTPS |
| 445 | TCP | SMB, Windows dosya paylaşımı |
| 3389 | TCP | RDP, Uzak Masaüstü |
| 5060 ve 5061 | UDP ve TCP | SIP, VoIP |
Portun açık olup olmadığı nasıl kontrol edilir?
Windows PowerShell'de:
Test-NetConnection 192.168.1.10 -Port 3389
netstat -ano | findstr LISTENINGİlk komut, sunucunun 3389 portuna bu bilgisayardan erişilip erişilemediğini söyler. İkinci komut bu bilgisayarda hangi portların bağlantı beklediğini gösterir.
Bir güvenlik notu: 3389 (RDP) ve 23 (Telnet) gibi portları asla doğrudan internete açmayın. Dışarıdan erişim için VPN kullanın.
